Abi Palmer
Rwy'n fyfyriwr PhD yng Nghanolfan Ymchwil Gofal Cymdeithasol Oedolion (CARE) ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae fy ymchwil yn canolbwyntio ar ddiogelu oedolion, oedran ac anghydraddoldebau.
Myfyrdodau o fy lleoliad PhD gyda Gofal Cymdeithasol Cymru
30 Mawrth 2026
Mae Abi yn rhannu ei myfyrdodau ar gwblhau lleoliad chwe mis gyda Gofal Cymdeithasol Cymru, lle archwiliodd gyfleoedd newydd ar gyfer ymchwil data cysylltiedig mewn gofal cymdeithasol.
Ynglŷn â'm lleoliad
Helo, Abi ydw i ac rwy'n cwblhau lleoliad chwe mis yn Gofal Cymdeithasol Cymru ochr yn ochr â fy astudiaethau PhD. Mae fy lleoliad yn canolbwyntio ar ddatblygu cyfleoedd ar gyfer ymchwil data cysylltiedig mewn gofal cymdeithasol. Cefais fy nenu at y prosiect hwn oherwydd ei fod yn ategu fy ymchwil PhD fy hun, lle rwy'n defnyddio data gweinyddol i archwilio amrywiadau a rhwystrau i gael mynediad at ddiogelu ar gyfer oedolion hŷn yng Nghymru.
Gweithio gyda phartneriaid i wella rhannu data
Yn ystod fy lleoliad, ymunais â thîm o gydweithwyr sy'n gweithio mewn partneriaeth ag Ymchwil Data Gweinyddol Cymru i hyrwyddo rhannu a defnyddio data gweinyddol ar gyfer ymchwil data cysylltiedig. Mae hwn yn fath arloesol o ymchwil lle mae gwybodaeth a rennir gan wahanol sefydliadau yn cael ei chysylltu fel y gallwn adeiladu darlun ehangach o sut mae pobl yn rhyngweithio â gwasanaethau dros amser.
“Mae Cymru wedi bod yn arloeswr ym maes ymchwil data cysylltiedig, gan baratoi’r ffordd ar gyfer datblygiadau ledled y DU.”
Cymru fel arweinydd mewn data cysylltiedig
Mae Cymru wedi bod yn arloeswr ym maes ymchwil data cysylltiedig. Yn 2007, Cymru oedd y genedl gyntaf yn y DU i ddatblygu'r seilwaith sydd ei angen ar gyfer ymchwil data cysylltiedig ar ffurf cronfa ddata SAIL, sef Amgylchedd Data Diogel (SDE) ar gyfer data gweinyddol.
Mae'r gwaith hwn wedi ysbrydoli prosiectau cyfredol ledled y DU, gan gynnwys y Gwasanaeth Ymchwil Data Iechyd newydd; dywedodd GIG Lloegr am y prosiect: “Rydym yn dysgu o fodelau llwyddiannus fel Banc Data SAIL yng Nghymru”. Ac mae prosiectau traws-genhedloedd fel menter BOLD y Weinyddiaeth Gyfiawnder bellach yn defnyddio arbenigedd a chapasiti data banc data SAIL.
Ehangu cysylltiadau data mewn gofal cymdeithasol
Ein nod nawr yw datblygu mwy o gyfleoedd cysylltu data mewn gofal cymdeithasol, yn enwedig gofal cymdeithasol i oedolion, lle yn hanesyddol bu llai o ddata gweinyddol ar gael i ymchwilwyr.
Mae hyn yn dibynnu ar sefydliadau yn gallu ac yn barod i rannu data gweinyddol o ansawdd uchel. Mae cefnogi hyn wedi bod yn ffocws mawr yn fy lleoliad. Gweithiais gyda'r tîm yn Gofal Cymdeithasol Cymru a chwmni animeiddio allanol i greu fideo byr yn egluro'r prosesau a'r arfer da sy'n gysylltiedig â rhannu data ar gyfer sefydliadau.
“Un o’r pethau mwyaf rydw i wedi’i ddysgu yw pa mor bwysig yw ymddiriedaeth yn y broses rhannu data.”
Yr hyn mae'r profiad hwn wedi'i ddysgu i mi
Mae'r profiad hwn wedi dysgu llawer i mi. Yn ystod fy amser yn Gofal Cymdeithasol Cymru, mae rhai gwersi allweddol wedi sefyll allan:
Pwysigrwydd ymddiriedaeth a hyder: Un o'r pethau mwyaf rydw i wedi'i ddysgu yw pa mor bwysig yw ymddiriedaeth yn y broses rhannu data. Mae sefydliadau fel awdurdodau lleol ac elusennau yn cefnogi miloedd o bobl ac yn dal gwybodaeth sensitif. Mae'r sefydliadau hyn yn cymryd eu dyletswydd gofal o ddifrif, ac mae angen iddynt fod yn hyderus y bydd eu data yn cael ei ddefnyddio'n ddiogel ac yn gyfrifol.
Mae amgylcheddau data diogel fel SAIL yn defnyddio'r Fframwaith Pum Diogelwch i reoli sut y gellir cael mynediad at ddata a chan bwy. Mae Cytundebau Rhannu Data ac Asesiadau Effaith Diogelu Data hefyd ar waith i amddiffyn diogelwch a chyfrinachedd data.
Perthnasoedd cryf: Rwyf hefyd wedi dysgu pa mor bwysig yw perthnasoedd rhwng ymchwilwyr a'r rhai sy'n gweithio mewn gwasanaethau. Mae Gofal Cymdeithasol Cymru yn cefnogi'r perthnasoedd hyn trwy gymunedau tystiolaeth, sy'n rhoi cyfleoedd i weithwyr gofal cymdeithasol proffesiynol a rhanddeiliaid rannu gwybodaeth a chadw i fyny ag ymchwil newydd.
Ymunais â sesiwn rhannu tystiolaeth ar gynhwysiant cymdeithasol pobl hŷn, a fynychwyd gan weithwyr proffesiynol o bob cwr o Gymru. Mae digwyddiadau fel hyn yn helpu i sicrhau y gall y gweithlu gymhwyso'r dystiolaeth ddiweddaraf yn eu hymarfer.
Mae'r maes yn esblygu'n gyflym: Rwyf wedi dysgu bod ymchwil data gweinyddol yn esblygu'n gyson, ac mae gan Gofal Cymdeithasol Cymru lawer o arbenigedd yn y maes hwn. Er enghraifft, mae fy nghydweithiwr Owen wedi ysgrifennu blog am sut y gall Prosesu Iaith Naturiol (NLP) helpu ymchwilwyr i ddeall miloedd o ffeiliau achos a ysgrifennwyd mewn gwahanol ffyrdd, a sut y gallai hyn wella ein dealltwriaeth o ofal cymdeithasol.
Yn ddiamau, bydd ymchwil gofal cymdeithasol yn newid yn aruthrol dros yr ychydig flynyddoedd nesaf, ac rwy'n gyffrous i fod yn gweithio, fel rhan o fy PhD, ar astudiaeth CARE Lab, sef y cyntaf i ddefnyddio cyfrifiad newydd Oedolion sy'n Derbyn Gofal a Chymorth (ARCS) Cymru. Bydd yr astudiaeth hon yn ein helpu i ddeall yn well sut mae oedolion ag anghenion gofal a chymorth yng Nghymru yn cael mynediad at wasanaethau.
Edrych ymlaen
Byddaf yn gadael fy lleoliad gyda dealltwriaeth llawer dyfnach o'r heriau a'r cyfleoedd sy'n gysylltiedig â defnyddio data gweinyddol ar gyfer ymchwil. Y tu ôl i'r ystadegau mae staff gofal cymdeithasol, grwpiau rhanddeiliaid a sefydliadau cyhoeddus yn gweithio'n galed i'n helpu i ddeall teithiau pobl drwy ofal yng Nghymru, ac i wella'r teithiau hynny yn y dyfodol.
Awdur y blog