Prosiect Labordy GOFAL hyd yn hyn
Ym mis Gorffennaf 2025, fe wnaethon ni rannu ein bod ni'n cydweithio ar brosiect Labordy GOFAL, dan arweiniad Canolfan Ymchwil Gofal Cymdeithasol Oedolion Prifysgol Caerdydd. Mae'r rhaglen tair blynedd hon yn dwyn ynghyd wahanol ffynonellau o ddata a gesglir yn rheolaidd i feithrin gwell dealltwriaeth o ddarpariaeth gofal cymdeithasol oedolion yng Nghymru.
Mae'r prosiect yn cael ei gynnal mewn partneriaeth â grŵp profiad byw, gan gynnwys pobl sy'n defnyddio gwasanaethau gofal cymdeithasol oedolion, yn derbyn gofal a chymorth, neu'n gweithredu fel gofalwyr di-dâl. Mae eu cyfranogiad yn helpu i sicrhau bod y gwaith yn adlewyrchu profiadau go iawn pobl.
Gallwch ddarllen mwy am amcanion a dull CARE Lab yn ein blog blaenorol yma. Flwyddyn yn ddiweddarach, mae cam cyntaf y prosiect bellach wedi'i gwblhau. Mae hyn wedi cynnwys dadansoddiad cychwynnol o ddata o Gyfrifiad cyntaf Llywodraeth Cymru o Oedolion sy'n Derbyn Gofal a Chymorth.
Cyfrifiad Oedolion sy'n Derbyn Gofal a Chymorth
Mae Cyfrifiad Oedolion sy'n Derbyn Gofal a Chymorth yn casglu gwybodaeth graidd am oedolion yng Nghymru a oedd â chynllun gofal a chymorth ar waith yn ystod cyfnod y cyfrifiad. Mae'r cyfrifiad cyntaf yn cynnwys data o 2023 i 2024.
Mae'n darparu gwybodaeth ddemograffig ddienw am bobl â chynlluniau gofal a chymorth, ochr yn ochr â manylion fel:
- eu hanabledd
- eu cyfnod gofal diweddaraf
- a yw eu cynllun wedi'i gau (os yw'n berthnasol)
- unrhyw nodiadau diogelu.
Cesglir data ychwanegol ar gyfer pobl sydd â chynllun gofal gweithredol ar ddyddiad y cyfrifiad. Mae hyn yn cynnwys:
- y math o ofal a chymorth y maent yn eu cyrchu
- a oes ganddynt ofalwr hysbys
- unrhyw gyfrifoldebau gofalu sydd ganddynt eu hunain
- digwyddiadau perthnasol, fel asesiadau neu adolygiadau.
Canfyddiadau cynnar
Mae dadansoddiad Labordy GOFAL o ddata'r cyfrifiad wedi nodi rhai pwyntiau cynnar o ddiddordeb.
Roedd tua 60,000 o gynlluniau gofal a chymorth ar waith gydag awdurdodau lleol yng Nghymru rywbryd yn ystod 2023 i 2024. Mae'r data hefyd yn dangos amrywiad rhwng awdurdodau lleol, gyda rhai â mwy o bobl yn cael mynediad at gynlluniau gofal o'i gymharu â maint eu poblogaeth nag eraill.
Ar hyn o bryd, nid yw'n glir pam mae'r gwahaniaethau hyn yn bodoli. Gallant adlewyrchu amrywiadau yn y ffordd y mae'r cyfrifiad wedi'i ddehongli, gwahaniaethau mewn lefelau angen ar draws poblogaethau, neu ffactorau eraill.
Mae'r dadansoddiad hefyd yn tynnu sylw at wahaniaethau yn y mathau o ofal a chymorth a gafwyd gan wahanol rywiau. Roedd cyfran uwch o bobl a gofnodwyd fel gwrywod yn cael mynediad at daliadau uniongyrchol, yn byw mewn llety â chymorth, neu'n defnyddio gwasanaethau gofal dydd, o'i gymharu â'r rhai a gofnodwyd fel menywod. Nid yw'r rhesymau dros hyn wedi'u deall eto.
Camau nesaf
Yng ngham nesaf y prosiect, bydd ymchwilwyr yn siarad â staff gofal cymdeithasol a phobl sy'n cael mynediad at ofal a chymorth. Bydd hyn yn helpu i feithrin dealltwriaeth ddyfnach o ganfyddiadau'r cyfrifiad a'r hyn sydd y tu ôl iddynt. Bydd hefyd yn helpu i sicrhau bod y data'n adlewyrchu profiadau go iawn pobl.
Bydd camau yn y dyfodol yn dwyn ynghyd ffynonellau data ychwanegol i roi darlun mwy cyflawn o ddarpariaeth gofal cymdeithasol i oedolion yng Nghymru. Bydd hyn yn cynnwys gwybodaeth am:
- addysg
- defnydd o wasanaethau gofal iechyd
- cartrefi
- nodweddion gwarchodedig pobl.
Bydd ymchwilwyr yn parhau i ymgysylltu â staff gofal cymdeithasol a phobl sy'n cael mynediad at ofal a chymorth drwy gydol y gwaith hwn.
Bydd tîm Ymchwil Gofal Cymdeithasol Cymru hefyd yn cynhyrchu crynodeb ar ddadansoddiad Labordy GOFAL o Gyfrifiad Oedolion sy'n Derbyn Gofal a Chymorth. Bydd hyn yn canolbwyntio ar gefnogi'r gweithlu i wneud defnydd o'r canfyddiadau.
I ddysgu mwy am Labordy GOFAL, gallwch ddarllen yr erthygl yn y Cylchgrawn Rhyngwladol Gwyddor Data Poblogaeth sy'n amlinellu cynlluniau ar gyfer y prosiect tair blynedd. Gallwch hefyd ymweld â gwefan y Ganolfan Ymchwil Gofal Cymdeithasol i Oedolion i gael rhagor o wybodaeth am brosiect Labordy GOFAL.